Trong thời đại số hóa hiện nay, phần lớn thời gian của chúng ta được dành cho màn hình hoặc chăm sóc các thiết bị công nghệ ngày càng nhiều. Điều này thường dẫn đến tình trạng mệt mỏi và căng thẳng, hay còn gọi là “mệt mỏi công nghệ” (tech fatigue). Tuy nhiên, không nhất thiết phải như vậy. Với những bí quyết phù hợp, bạn hoàn toàn có thể thiết lập một mối quan hệ lành mạnh với công nghệ, vừa duy trì năng suất cao, vừa giảm thiểu những tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Bài viết này sẽ chia sẻ 7 cách hiệu quả để bạn kiểm soát công nghệ, thay vì để nó kiểm soát bạn, từ đó xây dựng một lối sống cân bằng và bền vững hơn trong thế giới số.
1. Ưu Tiên Mua Các Thiết Bị Có Dây
Việc sắm một thiết bị không dây mới đồng nghĩa với việc bạn phải thêm một món đồ nữa vào danh sách cần sạc. Càng nhiều thiết bị không dây, chúng càng đòi hỏi nhiều sự chú ý và thời gian của bạn, buộc bạn phải liên tục theo dõi chu kỳ sạc, từ đó làm giảm đi lợi ích về tính di động mà chúng mang lại. Đây cũng là lý do tại sao nhiều người vẫn lựa chọn tai nghe có dây và bàn phím có dây.
Nếu việc sử dụng thiết bị có dây không phải là lựa chọn phù hợp với bạn, hãy cân nhắc mua các thiết bị không dây sử dụng pin rời AA hoặc AAA, chẳng hạn như chuột không dây, loa Bluetooth, hoặc thậm chí là bàn chải đánh răng điện. Bằng cách này, bạn chỉ cần thay pin khi chúng hết năng lượng và giảm bớt sự phụ thuộc vào dây sạc và đế sạc.
Khi lựa chọn các thiết bị có dây hoặc thiết bị sử dụng pin rời, bạn không chỉ tiết kiệm được chi phí mà còn góp phần giảm thiểu rác thải điện tử. Những thiết bị này thường có tuổi thọ cao hơn, ít phải thay thế thường xuyên, giúp bạn sống một cách bền vững hơn trong thế giới công nghệ.
2. Tạo Khu Vực Không Công Nghệ Trong Ngôi Nhà Của Bạn
Chỉ định một không gian cụ thể trong nhà làm “khu vực không công nghệ” có thể giúp thiết lập ranh giới rõ ràng giữa cuộc sống số và cuộc sống ngoại tuyến của bạn. Hãy cam kết rằng sẽ không có bất kỳ thiết bị điện tử nào trong không gian này. Điều đó có nghĩa là không điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh, tai nghe, máy đọc sách điện tử hay bất kỳ thiết bị thông minh nào khác.
Không gian mà bạn chọn làm khu vực không công nghệ sẽ phụ thuộc vào lối sống và những người bạn sống cùng. Ví dụ, nếu bạn có con nhỏ, việc không cho phép sử dụng thiết bị điện tử gần bàn ăn hoặc trong phòng khách có thể khuyến khích các thành viên trong gia đình trò chuyện và tương tác với nhau nhiều hơn.
Đối với nhiều người, ban công hoặc một góc đọc sách yên tĩnh là nơi lý tưởng để ngắt kết nối, thư giãn, thiền định, đọc sách hoặc thậm chí là chợp mắt. Bạn có thể làm cho khu vực không công nghệ này trở nên khác biệt về mặt thị giác so với phần còn lại của ngôi nhà, ví dụ như thêm thảm cỏ nhân tạo, đồ trang trí hoặc ánh sáng dịu nhẹ để tạo cảm giác thư thái và tách biệt.
3. Tắt Thông Báo Từ Tất Cả Các Ứng Dụng Không Cần Thiết
Việc bị “khủng bố” bởi thông báo liên tục suốt cả ngày có thể khiến bạn trở nên thờ ơ và mất đi khả năng tập trung. Đây chắc chắn không phải là một mối quan hệ lành mạnh với công nghệ. Nếu bạn cũng cảm thấy mệt mỏi với tình trạng này, hãy cân nhắc tắt thông báo từ tất cả các ứng dụng không cần thiết.
Danh sách này bao gồm các ứng dụng mạng xã hội, trò chơi, YouTube, ứng dụng mua sắm, ứng dụng hẹn hò, ứng dụng tin tức, ứng dụng giao đồ ăn, ứng dụng gọi xe và nhiều hơn nữa. Mục tiêu ở đây là giữ cho thanh thông báo của bạn chỉ hiển thị những thông tin thực sự cần sự chú ý của bạn.
Bạn có thể truy cập lịch sử thông báo trên điện thoại để xem những ứng dụng nào gửi nhiều thông báo nhất và ưu tiên tắt chúng. Việc giảm thiểu thông báo không cần thiết sẽ giúp bạn ít bị gián đoạn hơn, tăng cường sự tập trung và giảm bớt gánh nặng tinh thần từ sự ồn ào của thế giới số.
4. Hủy Đăng Ký Các Nguồn Thông Tin Không Thiết Yếu
Hãy dành một ngày để xem xét tất cả các trang web, kênh YouTube, bản tin email, tài khoản mạng xã hội và podcast mà bạn đang theo dõi hoặc đăng ký. Sau đó, bắt đầu loại bỏ những thứ không còn mang lại nhiều giá trị cho cuộc sống của bạn.
Khi gặp khó khăn trong việc quyết định nên giữ hay bỏ cái gì, bạn có thể tự hỏi bản thân: “Tôi có muốn tiếp tục liên kết với nội dung này không?”. Bạn sẽ bất ngờ khi thấy danh sách đăng ký và tài khoản theo dõi của mình được dọn dẹp nhanh chóng như thế nào, từ đó giảm đáng kể các yếu tố gây xao nhãng. Việc chủ động chọn lọc thông tin giúp bạn kiểm soát luồng nội dung tiếp nhận, tập trung vào những gì thực sự quan trọng và có ích, xây dựng mối quan hệ lành mạnh hơn với công nghệ thông tin.
5. Tránh Sử Dụng Màn Hình Trước Khi Ngủ
Những tác hại của việc sử dụng điện thoại ngay trước khi đi ngủ đã được ghi nhận rất rõ ràng. Ánh sáng xanh phát ra từ màn hình có thể làm gián đoạn nhịp sinh học của bạn bằng cách ức chế sản xuất melatonin, khiến bạn khó ngủ hơn và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Điều này có thể khiến bạn uể oải và khó chịu vào sáng hôm sau.
Mặc dù bạn có thể sử dụng bộ lọc ánh sáng xanh để giảm thiểu phần nào tác động này, nhưng nó không giải quyết được vấn đề cốt lõi là sự quá tải công nghệ. Để tránh điều này, hãy thiết lập quy tắc không sử dụng màn hình ít nhất 30 phút trước khi ngủ. Thay vào đó, hãy thư giãn bằng cách đọc sách, thiền, viết nhật ký hoặc nghe những âm thanh thư giãn.
Tương tự, hãy kiềm chế ý muốn kiểm tra điện thoại ngay khi thức dậy. Bắt đầu ngày mới với màn hình thường kích hoạt căng thẳng và tư duy phản ứng. Thay vào đó, hãy tạo một thói quen buổi sáng ưu tiên sự tỉnh thức – duỗi người, nhâm nhi cà phê hoặc lên kế hoạch cho ngày mới. Những thói quen đơn giản này có thể giúp bạn cảm thấy thư thái và tập trung hơn suốt cả ngày, củng cố mối quan hệ tích cực với công nghệ.
6. Tạm Nghỉ Sử Dụng Mạng Xã Hội
Đối với hầu hết chúng ta, việc ngừng hoàn toàn sử dụng mạng xã hội là điều gần như không thể, nhưng chúng ta cũng nhận thức rõ những hậu quả tiêu cực của nó. Giải pháp ở đây là gì? Hãy tạm nghỉ một tháng. Cam kết không mở bất kỳ ứng dụng mạng xã hội nào trong cả tháng và tự thưởng cho mình vào ngày đầu tiên của tháng tiếp theo. Bằng cách đó, việc này sẽ giống như một mục tiêu cần đạt được hơn là một hình phạt.
Nhiều người nhận thấy rằng việc xóa ứng dụng thực sự không hiệu quả vì họ thường tải lại chúng trong vòng một tuần. Thay vào đó, hãy cân nhắc ẩn các ứng dụng khỏi ngăn kéo ứng dụng và màn hình chính để tránh bị cám dỗ mở chúng.
Quan trọng hơn, hãy lên kế hoạch trước về cách bạn sẽ sử dụng khoảng thời gian trống này, vì bạn rất dễ tái phát nếu không có việc gì để làm và cảm thấy buồn chán. Bạn có thể thử dành nhiều thời gian hơn ở phòng tập thể dục, tìm một công việc phụ, lên kế hoạch cho một chuyến đi hoặc dọn dẹp nhà cửa. Việc chủ động tạo ra các hoạt động thay thế sẽ giúp bạn duy trì “kỳ nghỉ” mạng xã hội thành công và xây dựng thói quen tốt hơn.
7. Sử Dụng Các Giải Pháp Thay Thế Đơn Giản (Dumb Alternatives)
Rất nhiều lần, chúng ta mua một số thiết bị với suy nghĩ rằng chúng sẽ giúp thay đổi hành vi của mình, nhưng trên thực tế, chúng lại không làm được điều đó. Ví dụ, việc mua một chiếc đồng hồ thông minh không đột nhiên khiến bạn có động lực tập luyện nếu bạn đã luôn né tránh nó. Thay vào đó, nó chỉ khiến bạn cảm thấy tội lỗi vì đã trì hoãn và liên tục nhắc nhở bạn khi bạn không đạt được mục tiêu tập thể dục, làm tăng thêm căng thẳng.
Hãy mua những thứ thực sự hữu ích tại thời điểm mua, chứ không phải dựa trên những cải thiện về lối sống mà chúng hứa hẹn sau khi mua. Và nếu đó là mục tiêu, các thiết bị “đơn giản” (dumb gadgets) thường ít rắc rối hơn và rẻ hơn so với các giải pháp thay thế thông minh của chúng.
Màn hình điện thoại đơn sắc tối giản, hỗ trợ giảm mệt mỏi công nghệ và tăng cường sự tập trung khi sử dụng thiết bị thông minh.
Cá nhân tôi thấy rằng các thiết bị và thiết bị gia dụng thông minh không thực sự hữu ích và thay vào đó thường gây ra một sự bất an nhất định, chủ yếu do lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật. Nhiều thiết bị nhà thông minh thu thập dữ liệu về thói quen, vị trí và sở thích của bạn, điều này có thể tạo ra cảm giác bị “theo dõi” hoặc giám sát.
Tôi không cần tủ lạnh của mình phải học thói quen ăn uống của tôi, và khóa cửa thông minh không có ý nghĩa gì đối với tôi vì một tên trộm có nhiều khả năng đập vỡ cửa sổ để vào nhà hơn là mất công hack khóa thông minh của bạn. Vấn đề là việc quá phụ thuộc vào các thiết bị thông minh có thể khiến bạn dễ bị tổn thương bởi các lỗ hổng bảo mật và thêm gánh nặng tinh thần không cần thiết.
Mệt mỏi công nghệ là một vấn đề quá phổ biến, và việc không chú ý đến nó có thể dẫn đến tình trạng kiệt sức. Hãy thử áp dụng những giải pháp này để xây dựng mối quan hệ lành mạnh với công nghệ và xem cách nào phù hợp nhất với bạn. Việc chủ động quản lý công nghệ không chỉ cải thiện sức khỏe tinh thần mà còn giúp bạn tận dụng tối đa những lợi ích mà công nghệ mang lại, mà không bị cuốn vào vòng xoáy của sự quá tải thông tin. Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn về việc áp dụng những mẹo này và cách chúng đã giúp bạn có một cuộc sống số cân bằng hơn!
