Mỗi khi tải một ứng dụng mới, tôi đều dành thời gian kiểm tra kỹ các quyền mà nó yêu cầu. Nhiều ứng dụng thực sự cần quyền truy cập vào các tính năng cụ thể như vị trí, danh bạ, v.v., để hoạt động, nhưng không ít ứng dụng lại vượt xa khỏi giới hạn cần thiết này. Việc dành chút thời gian để kiểm tra quyền ứng dụng có thể giúp bạn tránh được vô số rắc rối về quyền riêng tư và bảo mật về sau. Đây là một bước quan trọng mà người dùng điện thoại thông minh cần phải làm để bảo vệ thông tin cá nhân của mình.
Trong kỷ nguyên số, khi điện thoại di động trở thành vật bất ly thân, việc quản lý quyền ứng dụng là yếu tố then chốt để bảo vệ dữ liệu cá nhân. Sự lơ là có thể dẫn đến việc thông tin của bạn bị thu thập, chia sẻ, hoặc thậm chí bị lạm dụng mà bạn không hề hay biết. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn sâu sắc về rủi ro của quyền ứng dụng và hướng dẫn chi tiết cách kiểm tra, quản lý chúng một cách hiệu quả trên cả thiết bị Android và iOS, giúp bạn duy trì sự kiểm soát đối với quyền riêng tư và bảo mật điện thoại của mình.
Quyền Ứng Dụng: Lỗ Hổng Bảo Mật Và Quyền Riêng Tư Tiềm Ẩn
Quyền ứng dụng về cơ bản là các yêu cầu truy cập vào những phần khác nhau của thiết bị di động của bạn – bao gồm camera, micro, vị trí, danh bạ và nhiều hơn nữa. Dù có vẻ vô hại, những quyền này có thể trở thành con đường để kẻ xấu truy cập dữ liệu cá nhân của bạn nếu bạn không cẩn trọng hoặc không hiểu rõ cách hoạt động của chúng.
Tôi đã từng thấy các ứng dụng đèn pin yêu cầu quyền truy cập danh bạ, hay các ứng dụng thư viện ảnh lại muốn quyền vị trí chính xác. Điều này hoàn toàn vô lý, nhưng rất nhiều người trong chúng ta lại chấp nhận chúng một cách mù quáng mà không suy nghĩ kỹ. Chính sự thiếu cẩn trọng này là điều mà một số nhà phát triển đang trông cậy.
Thực tế là nhiều ứng dụng yêu cầu quyền truy cập nhiều hơn đáng kể so với những gì chúng thực sự cần để hoạt động. Một ứng dụng thời tiết đơn giản có thể hợp pháp yêu cầu vị trí của bạn, nhưng liệu nó có thực sự cần truy cập lịch sử cuộc gọi của bạn không? Tôi nghĩ là không. Khi các ứng dụng có được quyền truy cập không cần thiết vào thông tin cá nhân, chúng có thể thu thập dữ liệu để bán cho các nhà quảng cáo hoặc tệ hơn, có khả năng bị sử dụng cho mục đích trộm cắp danh tính.
Điều đáng thất vọng là cách một số nhà phát triển cố tình thiết kế ứng dụng để thu thập càng nhiều dữ liệu người dùng càng tốt. Mục đích của họ không chỉ là cải thiện trải nghiệm của bạn mà còn là kiếm tiền từ thông tin của bạn. Cá nhân tôi đã gỡ bỏ một số ứng dụng sau khi phát hiện ra chúng đang thu thập dữ liệu hoàn toàn không liên quan đến chức năng cốt lõi của chúng.
Những rủi ro không chỉ dừng lại ở quyền riêng tư. Việc cấp quá nhiều quyền có thể làm cạn kiệt pin, tiêu tốn dữ liệu di động của bạn, hoặc thậm chí làm suy yếu bảo mật thiết bị. Vì vậy, việc cảnh giác về quyền truy cập ứng dụng không chỉ là một thói quen tốt; đó là một điều cực kỳ quan trọng đối với mọi người dùng điện thoại thông minh hiện nay.
Cách Kiểm Tra Quyền Ứng Dụng Ngay Trước Khi Cài Đặt
Tôi đã phát triển một quy trình để kiểm tra kỹ các ứng dụng trước khi cài đặt, và nó giúp tôi thoát khỏi những rắc rối về quyền riêng tư. Kiểm tra quyền chỉ mất một phút nhưng có thể bảo vệ bạn khỏi nhiều tháng thu thập dữ liệu không mong muốn. Dưới đây là quy trình trên Google Play, bạn có thể áp dụng tương tự cho các cửa hàng ứng dụng khác.
- Mở Google Play và tìm ứng dụng bạn muốn tải xuống.
- Cuộn xuống phần Giới thiệu về ứng dụng (About this app).
- Tìm Quyền của ứng dụng (App permissions) hoặc An toàn dữ liệu (Data safety).
- Nhấn vào Xem thêm (See more) để mở rộng danh sách đầy đủ các quyền.
- Xem xét kỹ những gì ứng dụng đang yêu cầu truy cập.
- Tự hỏi: “Ứng dụng này có thực sự cần quyền này để hoạt động không?”.
Nếu bạn chưa chắc chắn về quy trình này, bạn có thể tìm hiểu thêm về cách tải xuống và cập nhật ứng dụng trên Android để có thêm hướng dẫn.
Màn hình "Giới thiệu về ứng dụng" của Facebook trên Google Play Store, hiển thị phần quyền và an toàn dữ liệu.
Danh sách chi tiết các quyền truy cập mà ứng dụng Facebook yêu cầu trên Google Play Store.
Nếu bạn sử dụng iOS, App Store có cách hoạt động hơi khác một chút, nhưng nguyên tắc chung vẫn như vậy — luôn kiểm tra những gì bạn đồng ý trước khi nhấn nút cài đặt. Tuy nhiên, hệ sinh thái ứng dụng của Apple nhìn chung an toàn hơn Android. Dù vậy, việc kiểm tra quyền ứng dụng iPhone và iPad của bạn vẫn luôn đáng giá để đảm bảo an toàn tối đa.
Khi xem xét quyền, tôi ngay lập tức nghi ngờ bất kỳ ứng dụng nào yêu cầu quyền truy cập vào các tính năng hoàn toàn không liên quan đến chức năng của nó. Bất kỳ ứng dụng nào muốn truy cập tin nhắn SMS, nhật ký cuộc gọi hoặc vị trí chính xác đều nên khiến bạn tạm dừng và xem xét lại — trừ khi có lý do rõ ràng tại sao nó cần thông tin này.
Quyền truy cập bộ nhớ và camera thường an toàn hơn, đặc biệt nếu mục đích của ứng dụng yêu cầu chúng. Tuy nhiên, tôi luôn cân nhắc xem liệu một ứng dụng có cần truy cập liên tục hay tôi chỉ có thể cấp quyền khi cần.
Cách Quản Lý Quyền Cho Các Ứng Dụng Đã Cài Đặt
Cài đặt một ứng dụng với các quyền phù hợp chỉ là một nửa cuộc chiến. Nhiều ứng dụng có thể “lén lút” yêu cầu thêm quyền sau các bản cập nhật, hy vọng bạn sẽ không để ý. Ví dụ, một trò chơi ban đầu chỉ cần quyền truy cập bộ nhớ bỗng nhiên muốn quyền vị trí và danh bạ sau một bản cập nhật. Đó là lý do tại sao tôi thường xuyên kiểm tra lại các quyền của ứng dụng mà tôi đã cài đặt.
Tôi đặt lịch nhắc nhở nửa năm một lần để kiểm tra xem các ứng dụng của mình hiện đang có những quyền nào. Dưới đây là quy trình từng bước cho thiết bị Android:
- Mở ứng dụng Cài đặt (Settings) trên thiết bị của bạn.
- Cuộn xuống và nhấn vào Quyền riêng tư (Privacy) (hoặc Bảo vệ quyền riêng tư (Privacy protection) trên một số thiết bị).
- Chọn Trình quản lý quyền (Permission manager) hoặc Quyền ứng dụng (App permissions).
- Xem xét các quyền theo danh mục (Camera, Vị trí, Micro, v.v.).
- Nhấn vào bất kỳ quyền nào để xem ứng dụng nào có quyền truy cập.
- Tắt quyền truy cập cho bất kỳ ứng dụng nào không thực sự cần nó.
Cài đặt quyền riêng tư trên thiết bị Android, truy cập trình quản lý quyền.
Danh sách các ứng dụng được cấp quyền truy cập vào Lịch trên hệ điều hành Android.
Đối với người dùng iPhone, quy trình tương tự — chỉ cần vào Cài đặt > Quyền riêng tư & Bảo mật (Settings > Privacy & Security), sau đó chọn từng loại quyền để xem ứng dụng nào có quyền truy cập.
Điều tôi thấy hiệu quả nhất là chuyển các quyền từ “Cho phép mọi lúc” (Allow all the time) sang “Chỉ cho phép khi đang sử dụng ứng dụng” (Allow only while using the app) bất cứ khi nào có thể. Việc theo dõi vị trí đặc biệt quan trọng cần được hạn chế, vì một số ứng dụng theo dõi chuyển động trong nền mà không có lý do hợp pháp.
Tôi đã học được rằng cách tiếp cận an toàn nhất là rất chọn lọc. Tôi ưu tiên tùy chọn “Hỏi mỗi lần” (Ask every time) khi có sẵn đối với một số quyền nhạy cảm như quyền truy cập camera và micro. Đúng là đôi khi tôi phải nhấn thêm một lời nhắc, nhưng điều đó ngăn bất kỳ ứng dụng nào truy cập camera của tôi mà tôi không hề hay biết. Thực hiện một vài bước để bảo mật điện thoại của tôi đã mang lại sự an tâm mà không gây nhiều bất tiện.
Cuối cùng, bạn sẽ phát triển một trực giác để biết quyền nào là hợp lý và quyền nào không. Vài giây bổ sung để xem xét các quyền trước khi nhấn cài đặt có thể giúp bạn không trở thành một “điểm dữ liệu” vô tình trong mô hình lợi nhuận của người khác. Hãy luôn cảnh giác và làm chủ quyền riêng tư số của bạn!
